Orhan Pamuk niewątpliwie jest jednym z najwybitniejszych pisarzy europejskich. W 2006 roku otrzymał Literacką Nagrodę Nobla. Został przetłumaczony na ponad 50 języków a każda jego powieść cieszy się ogromną popularnością. „Dom ciszy" to przedostatnia powieść pisarza, przetłumaczona na język polski( w październiku 2009 roku w polskim przekładzie ukazał się „Biały zamek").

Autor otwiera nam drzwi do starej kamienicy, pełnej tajemnic i sekretów. Do mieszkającej w niej seniorki rodu- wiekowej Fatmy przyjeżdża troje wnuków: niespełniony historyk, ambitna studentka oraz marzący o wielkim, amerykańskim świecie nastolatek. Żadne z nich nie przypuszcza, że z pozoru niewinne odwiedziny u stetryczałej babki, zakończą się tragicznie...

Pamuk maluje niezwykle sugestywny obraz Turcji XX wieku. Kraju w okresie największych zawirowań politycznych. To powieść o dojrzewaniu  w Turcji oraz komentarz do sytuacji społeczno- politycznej.

Bohaterowie reprezentują wszystkie pokolenia. Każda z postaci szuka własnej drogi do osiągnięcia szczęścia, niejednokrotnie walcząc z przeciwnościami losu. Z prywatnych spraw głównych bohaterów, wywodzą się postawy ideologiczne w współczesnej Turcji.

Powieść porusza doskonałą znajomością emocji, odzwierciedla najbardziej skrywane pragnienia. Historię rodziny poznajemy z perspektywy poszczególnych bohaterów, dzięki czemu otrzymujemy obiektywny obraz.

Zanim dowiedziałam się o tegorocznej laureatce literackiej nagrody Nobla, Herta Muller była dla mnie tylko postacią współczesnej literatury niemieckiej. Nobel zobligował mnie do sięgnięcia po jej pozycje.


"Sercątko" to bardzo trudna książka, wymagająca skupienia i znajomości biografii autorki, ponieważ jest to pozycja pełna autobiograficznych wątków. Przedstawia rzeczywistość mniejszości niemieckiej za czasów dyktatury Ceausescu. Bohaterowie "Sercątka" to grupa przyjaciół, których zbliżył do siebie strach i samobójstwo Loli, koleżanki z akademika. Żyją ze świadomością, że są śledzeni, a ich rzeczy notorycznie przeszukiwane. Muller przedstawia koszmar życia ludzi za dyktatury Ceausescu. Nie tylko studentów, ale i chłopów, robotników, ludzi zdrowych, chorych, którym wolno było jedynie oklaskiwać poczynania władzy.


Książka zaczyna się i kończy zdaniem: "Kiedy milczymy - powiedział Edgar - stajemy się nieprzyjemni, kiedy mówimy - śmieszni". Uderza mnie bardzo poetycki język, mimo tak podjętego trudnego tematu. Absurdalność takiego życia w strachu, niemocy i braku nadziei, przeraża nas. W książce jest bardzo mało faktów i wprost podanych informacji. Wielu kwestii musimy się domyślać.


Myślę, że książka wymyka się wszelkim schematom i ocenom. Ze względu na temat i sposób jego opisania, nie podejmę się jednoznacznej oceny i nie napiszę, że książka jest rewelacyjna. Bo pod jakim względem? Niewątpliwie zostawia w nas trwały ślad, nie da się przejść obok tej pozycji obojętnie. Chociażby tylko dlatego gratuluję autorce. Nie każdy potrafi wywrzeć na mnie takie wrażenie. Z czystym sumieniem mogę polecić ją każdemu, a do was będzie należała decyzja czy z chęcią przeczytacie kolejne pozycje, czy przyjaźń z Hertą Muller zakończy się na "Sercątku". Moja dopiero się rozpoczyna...


Hanna Przybyła
                                         

„Biały zamek”- powieść Orhana Pamuka, tureckiego noblisty, powstała w 1985 roku. Tym razem Pamuk przenosi czytelnika w XVII wiek. Mistrzowsko opowiada historię młodego Wenecjanina, wziętego w jasyr, który z czasem zostaje niewolnikiem Hodży- doradcy sułtana. 

Młodzieniec ma za zadanie podzielić się ze swoim panem wiedzą i doświadczeniem zdobytym podczas nauki we Włoszech. Wspólnie piszą książki oraz opowiadania dla młodego padyszacha. Razem snują rozważania na tematy związane z filozofią, astronomią. Po kilkunastu latach padyszach zleca im wykonanie wojennej maszyny, która chroniłaby Turcję przed „niewiernymi”. Smaku historii dodaje fakt, iż Hodża i Wenecjanin są łudząco do siebie podobni. Z upływem lat zaczynają także podobnie myśleć...

Od pierwszej strony, autor doskonale buduje klimat niepokoju, napięcia. Fabuła jest ciekawa, bogata w nieoczekiwane zwroty, komplikując losu bohaterów. Noblista stworzył bohaterów wyrazistych, których nie sposób jednoznacznie ocenić. Pisarz pod literackim płaszczykiem opisuje zderzenie kultur Wschodu i Zachodu. Taki podział dokonany przez człowieka zdaje się być najbardziej odpowiadający rzeczywistości. Pamuk portretuje Turków zafascynowanych nauką, pragnących zdobywać doświadczenie. Tło historyczne stanowi barwne uzupełnienie fabuły.

W powieści odnajdujemy nawiązania do dziecięcych fantazji autora oraz liczne aluzje literackie, które subtelnie oprawione w baśniową ramę, nadają powieści uwodzicielski i czarujący ton. Moją uwagę zwrócił trop pogłębiającego się podobieństwa bohaterów, będący symbolicznym podobieństwem Wschodu i Zachodu. Wzajemnie fascynacje, stopniowe poznawanie pomaga akceptacji i wyzbyciu się uprzedzeń kulturowych.

Marek M. Magda