| |
|
| |
 |
|
Modlitewnik
Bractwa Świętej Barbary przy kościele
Świętych Apostołów Piotra i Pawła
1747
Kościół Świętych Piotra i Pawła w
Tarnowskich Górach
|
|
Postanowione
iest Prawo wszytkim ludziom raz umierać, y nikt
się z tego nie wyłamie; iednak do nikogo
śmierć przystąpić niemoże, chyba że iey
pierwei wyroki Boskie otworzą y przystempic
pozwolą; pewna że Chrystus IEZUS Pan y
Zbawiciel nasz nieuchronną śmierć iako skarb
drogi pod Kluczem chowa wyraźnie mówiąc. Apoc.
i.v. 18. do kochanka śwego habeo claves mortis,
y David Sw. Skarym ią nazwał pretiosa in
conspectus Domini mors Sanetorum ehus Pfal. 115.
Droga y kosztowna iest smierć w Oczach ludzi
Sprawiedliwych. Y zapewne dobra szczęśliwa
Smierć nieoszacowanym iest skarbym: cosz bowiem
potym czlowiekowi? Aby cały świat zyskał, na
Duszy ale szkodę cierpiał, z tego mizernego
świata złą śmiercią schodząc? Cosz potym
Człowiekowi bydz w życiu świętym, a na koncu
bezbożnym, ubogim w lasce Boskiey? |
|
|
|
|
| |
 |
|
Józef
Lompa
Krótkie wyobrażenie historyi Szląska
dla szkół elementarnych
1821 |
|
W
szostym wieku po narodzeniu Chrystusa Pana
przybyło do Europy wiele słowiańskich
narodów, od morza czarnego, które potym Czechy,
Niemce Szląsko, Polskę, Morawę i insze kraie
zaięły. Szląsko należało wtedy do Polskiey,
więc też prowińeyą tego kraiu zostało.
Polscy słowianie byli wtedy ieszcze poganami.
Religia chrześciańska zaprowadzona była
nayprzod do Polskiey przez Morawiany na początku
10.wieku ale ona była obrządku greckiego, bo
takową miały Morawiany, przyniesianą do nich
przez Świętych Cyrilla i Metodyusa. Dopiero gdy
Mieczysław I. przez swe za ślubienie z
Dombrewską Xięzną Czeską sarn przyjął
wiarę chrześciańską i narod do niey
pociągnął obrządek rzymsko-łaciński
zastąpił mieysce greckiego a tak też przez to
Xiązę była wiara chrześćiańska do Szląska
wprowadzóna. Mieczysłav założył w roku 965 w
Szląsku... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Józef
Lompa
Przysłowia i mowy potoczne ludu
polskiego w Szląsku
1858
Wawrzyniec Pisz |
|
Przedmowa
do niniejszego dziełka, godziłoby się choćby
tylko częściowo wziaść z dzieła
"Przystawia Narodowe Kazimierza Mład.
Wojcickiego, Tomów trzy." Lub z broszury:
Pieśni gminne ludu polskiego w Prusach
zachodnich, zebrane przez Ignacego Łyskowskiego;
niechcąc się jednak czyjemi piórami zdobić,
przytaczam przynajmniej, że mi właśnie zdanie
ostatniego autora powodem do przedsięwziętej
pracy się stało. Jako bowiem w Prusach
zachodnich, tak też i w naszym Szlazku, żywioł
niemiecki wywiera coraz silniej swój wpływ na
wytępienie pieśni gminnych i przysłowiów ludu
polskiego. Chcąc wiec przysłowia nasze, jako
zabytki zdań upowszechnionych, czyli prawd
porównanych, doświadczeniem zatwierdzonych i za
stale prawidła przyjętych, te to kwiaty, czyli
perły macierzystego jeżyka, niby w jednej
skarbniczce, potomności i literaturze polskiej
zachować... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Józef
Piernikarczyk
Ilustrowana Księga Pamiątkowa Górnego
Śląska
1923
Ilustrowany Tygodnik Katowicki |
|
Rozbudzenie
się ducha polskiego i w ogóle uświadomienia
narodowego zawdzięcza G. Śląsk w pierwszym
rzędzie swym mężom opatrznościowym i
wieszczom śląskim, których głównym celem
życia było wpajanie zamiłowania do mowy i
obyczajów ojczystych. Poeci i pisarze śląscy
pierwsi zaczęli w połowie XIX w. nieustraszenie
i niezmordowanie walkę z germanizacją,
jakkolwiek w tym okresie G. Śląsk posiadał
jeszcze pewne prawa narodowości odrębnej. W
czasie, gdy Śląsk przeszedł spod panowania
austriackiego pod pruskie, żywioł polski na G.
Śląsku był jeszcze silny. Po polsku mówił
nie tylko lud wiejski, lecz znaczna część
mieszczaństwa, duchowieństwa i szlachty.
Zająwszy Śląsk, Fryderyk Wielki rozpoczął
germanizować kraj przez zakładanie szkół
niemieckich po wsiach i miastach, przez
kolonizację i nasyłanie urzędników z głębi
Niemiec... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Jan
Nowak
Kronika miasta i powiatu Tarnowskie Góry
1927
Księgarnia Polska Jana Nowaka w Tarnowskich
Górach
(fragmenty) |
|
W
roku 1926 minęły cztery wieki od chwili, kiedy
ostatni potomek króla Bolesława Chrobrego na
ziemi śląskiej, książę Jan Opolski, nadał
górnikom na Górach Tarnowskich przywileje
wolności górniczej, a wraz z niemi młodej
osadzie górniczej prawa miejskie. Wolność
górnicza, to byt właśnie ten klucz, przy
pomocy którego odważny i nielękający się
trudów górnik polski mógł wstąpić do łona
ziemi - to byt ten klucz, jakim odemknąć mógł
podziemny skarbiec, do którego przed tysiącami
lat Szafarz Niebieski włożył srebrnonośny
kruszec, rudę żelazną i czarny diament,
słowem nie milionowe, lecz miliardowe bogactwa.
Na to miejsce błogosławione przybyli górnicy z
różnych stron świata, mnożyły się schludnie
domki - powstało miasto - Tarnowskie Góry.
Minęły cztery wieki! Jakże różne zdarzenia
dziejowe przechodził w tym okresie czasu nasz
gród... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Józef
Piernikarczyk
Pierwsza polska ustawa górnicza czyli
"Ordunek Gorny"
1928
Nakładem Józefa Piernikarczyka |
|
Na
przełomie dziejów, przy schyłku wieków
średnich i przejściu do czasów nowożytnych,
gdy śmiali żeglarze nowe odkrywali lądy, gdy
ginęły stare systemy, a nowy duch wiał po
Europie, na ziemi śląskiej zaszły doniosłe
wydarzenia polityczne i zmiany w stosunkach,
które zadecydowały na całe wieki o losie i
szczęściu dzielnicy śląskiej. W tym właśnie
czasie odkryto na polach wsi Tarnowice, gdzie
obecnie położone jest miasto Tarnowskie Góry,
bogate złoża kruszców. Nastąpił ponowny i
najświetniejszy okres górnictwa w ziemi
bytomskiej, Twórcą i krzewicielem
najpoważniejszem tegoż górnictwa i hutnictwa
był Książę Jan Opolski. On to nabył
zastawioną przez Macieja, króla węgierskiego,
ziemię bytomską od Jana z Żerocina. W ten
sposób Jan Opolski połączył w pewną
całość rozdzielony od szeregu lat Śląsk
Górny... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Józef
Piernikarczyk
Podziemia Tarnogórskie
1937
Józef Piernikarczyk |
|
Górnictwo
kruszcowe koło Tarnowskich Gór sięga czasów
niepamiętnych. Historyczne górnictwo tej
okolicy dzieli się na 3 okresy. Pierwszy, to
okres, w którym Piastowie eksploatowali w ciągu
drugiej połowy średiowiecza łatwo dostępne
minerały w ziemi bytomskiej. Drugi okres
przypada na czasy nowożytne, kiedy zwłaszcza w
wieku XVI górnictwo tarnogórskie osiągnęło
szczyt swego rozwoju. Trzeci okres przypada na
czasy przełomowe, kiedy rozpoczęła się nowa
epoka z chwilą wprowadzenia do górnictwa i
wogóle całego przemysłu maszyny parowej i
nowoczesnej techniki. Tarnowskie Góry były tem
miejscem, gdzie w górnictwie i hutnictwie
zastosowano po raz pierwszy na kontynencie te
nowe siły, maszyny ogniowe, sprowadzane
początkowo z Anglji. Na uwagę zasługuje,
jednak fakt, że nie sama nowoczesna technika i
maszyna pokonała tutaj... |
|
|
|
|
|
| |
 |
|
dr
Oskar Drechsler
Ślązacy za drutami obozu koncentracyjnego
2008 |
|
Działo
się to wcześnie rano pewnego poniedziałku w
kwietniu 1940 r. Gwałtowne uderzenia o drzwi
domu zbudziły mnie z ciężkiego snu. Zerwałem
się z pościeli, będąc przekonany, że mam
przed sobą znowu jakiś poważny i pilny
przypadek z praktyki weterynaryjnej. Kilka godzin
temu, jeszcze po północy udzielałem pomocy
przy bardzo trudnym porodzie u krowy. Zabieg
przeprowadziłem pomyślnie, ale mocno się przy
tym zmachałem. Więc mimo woli z odruchem pewnej
niecierpliwości zareagowałem na dobijanie się
do domu. Już chciałem coś wykrzyknąć, żeby
zachowano się kulturalniej, kiedy wyjrzałem
poza firany okna i ku mojemu przerażeniu
zobaczyłem dom obstawiony hitlerowskimi
żołdakami... |
|
|
|
|
| |
 |
|
Andrzej
Kanclerz
Leksykon współczesnych pisarzy tarnogórskich
2007 |
|
Na
życie literackie w prowincjonalnym,
przemysłowym, śląskim mieście, jakim są
Tarnowskie Góry, składa się kilka czynników.
Niewątpliwie najważniejszym są ludzie:
twórcy, czytelnicy, krytycy, animatorzy i
mecenasi, ale jak pisze Jerzy Ziomek
"podstawową jednostką syntezy
historycznoliterackiej jest dzieło"1. To
ono w konsekwencji tworzy zbiór wartości
literackich zawartych w normach i postulatach
czytelników, krytyków, pisarzy. Życie
literackie toczy się w oparciu o trzy rodzaje
dzieł. Pierwszy rodzaj to utwory pisarzy
zaliczanych do klasyki. Na ich bazie organizowane
są konkursy recytatorskie, wykłady i odczyty,
"wieczory przy świecach". Drugim
rodzajem dzieł są utwory pisarzy żyjących
współcześnie. Recepcja tej literatury
implikuje całą sieć działań, takich jak:
spotkania z autorami, krytyka literacka, wywiady
i audycje w radiu i TV. Z geografii... |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
